MAJĄC 17 LAT i 1000 problemów

Kolejny film o pedałach? Och, nie wulgaryzujmy i nie spłaszczajmy. W ludziach nie można widzieć tylko orientacji seksualnej. Film nie został zrobiony po to, by nas przekonać, że homo jest piękne. Jest to znakomity, wieloaspektowy obraz dojrzewania, odkrywania własnych pragnień, lęków i ambicji, kształtowania hierarchii wartości i borykania się z typową dla młodego człowieka ogromną wrażliwością na siebie samego i na najbliższe otoczenie. Dla mnie – na szóstkę (pomimo, iż jestem hetero i oglądanie dwóch mężczyzn w miłosnych zapasach nie należy do katalogu moich przyjemności). 

Świetny film: Mając 17 lat (Francja, 2016)

Tytuł oryginału: Quand on a 17 ans.

Reżyseria: Andre Techine. Kształcił się na Sorbonie na kierunku filozofia. Wrażliwiec, multitalent, homoseksualista. Reżyseruje i pisze scenariusze, a w obu tych rzeczach jest bez dwóch zdań dobry.

Scenariusz: Andre Techine, Celine Sciamma.

Aktorzy: Kacey Mottet Klein, Corentin Fila, Sandrine Kiberlain.

Nagrody: tylko nominacje, m.in. Cezary za role dla chłopaków (KMK, CF).

O czym? Przede wszystkim o dojrzewaniu, odkrywaniu siebie i samoakceptacji. Z wyraźnym wątkiem homoseksualnym i przekazem w tle: homo to też człowiek, który tak samo jak hetero myśli, czuje, marzy i walczy. Dwaj główni bohaterowie, licealiści, zderzają się ze sobą w dramatyczny sposób. Każdy z nich ma zupełnie inną postawę wobec tego samego problemu, widz ma więc okazję do porównywania i wartościowania.

Wbrew pozorom najistotniejszym tematem filmu nie jest homoseksualizm, chociaż odgrywa on bardzo ważną rolę zarówno we wzajemnych relacjach bohaterów, jak i w ich kontaktach ze światem wokół. Homoseksualizm jest tylko pretekstem do rozwinięcia tematu samoakceptacji. I tylko jednym z problemów, z jakim może borykać się nastolatek.

Przez cały film porównujemy Damiena i Thomasa, dwóch kolegów z tej samej klasy. Wiele ich łączy i wiele dzieli. Obaj chłopcy mają specyficzne sytuacje rodzinne, obaj muszą dokonać wyboru swojej dalszej drogi edukacyjno-zawodowej, obaj odkrywają w sobie seksualny i emocjonalny pociąg do ich własnej płci. Ale jeden pochodzi z dobrze sytuowanej rodziny i mieszka w miasteczku w dużym i wygodnym domu, a do szkoły podwozi go mama. Drugi zaś musi codziennie wędrować przez góry idąc do szkoły i z niej wracając, gdyż mieszka w niezbyt bogatym gospodarstwie rolnym z dala od miasta. Damien ma się przede wszystkim uczyć, a Thomas może się uczyć po odbębnieniu obowiązków w gospodarstwie. Damien w wolnych chwilach popala trawkę i przegląda pornograficzne strony szukając w nich siebie, Thomas kocha wędrówki po górach, a w otoczeniu hal i szczytów doznaje ulgi i pocieszenia. Konfrontacja obu tych postaci i ich kształtujących się postaw jest smakowita i zajmująca. Nie jest też trudna w odbiorze, chociaż przez pierwszą godzinę problematykę filmu spowija aura tajemniczości. Możemy się oczywiście domyślać, co w trawie piszczy, lecz całkowitej pewności nie mamy aż do momentu, w którym najpierw jeden, a po pewnym czasie drugi chłopak odkryje karty.

Zastanawiam się, czy sytuacje rodzinne chłopców nie są próbą przeanalizowania psychologicznych przyczyn homoseksualizmu. I Damien, i Thomas mają dziwne matki oraz ojców nieobecnych duchem albo ciałem. Matka Damiena jest lekarką i robi wrażenie kobiety, dla której ważniejsze są problemy jej pacjentów niż własnego syna, a jeżeli już skupia się na rodzinie, to raczej na mężu niż na synu. Matka Thomasa to matka przybrana, gdyż chłopiec został adoptowany przez bezdzietną parę. Po wielu poronieniach zamknęła się we własnym świecie, a mieszkanie na odludziu nie pomaga jej we wzięciu się za bary z niełatwym życiem. Ojciec Damiena pracuje w armii i częściej go nie ma w domu niż jest. A ojczym Thomasa traktuje swego przybranego syna dosyć obojętnie, żądając od niego przede wszystkim pomocy w pracach gospodarskich. Tak więc obaj chłopcy nie zdołali zawiązać prawdziwej bliskości z matkami, mogli zaś łudzić się, że gdyby nie „life-stylowe” przeszkody, udałoby im się zbliżyć do ojców. Cóż… nie wiem, czy nie idę w tych rozważaniach za daleko…

Dodatkowym walorem filmu są urokliwe pirenejskie plenery. Fakt, że akcja toczy się w wysokich górach, buduje atmosferę z elementami grozy i daje poczucie izolacji bohaterów. Po zasypanych śniegiem drogach do gospodarstwa, w którym mieszka Thomas trudno dotrzeć. Jeden nieostrożny krok przy wizycie „w krzaczkach” na poboczu szosy może kosztować zdrowie, a a przy pewnej dozie niefartu nawet życie. Gdy zaś słychać gromy, trzeba brać nogi za pas, bo z burzą w górach nie ma żartów.

Ostatnia scena, a właściwie migawka, jest szokiem (nawet jeżeli wcześniej w głowie widza zakiełkowało pewne dziwne wrażenie) i zmusza do ostatecznego nadania wartości postawom bohaterów. Ja w każdym razie nie mam wątpliwości, że akceptowanie siebie, otwartość i odwaga czynią człowieka lepszym, zaś brak samoakceptacji i tchórzostwo spychają go może niekoniecznie na samo dno, ale jednak w dół.

Gorąco polecam, szczególnie starszym nastolatkom (dozwolone od 16 lat). Nie jest to zapewne film dla prostaków, ani dla pustaków, lecz nie został przeintelektualizowany, ani udziwniony, więc ogląda się go dobrze. A im jesteśmy bystrzejsi i na im więcej refleksji nas stać, tym większe będzie nasze napięcie podczas oglądania.